Ndryshimi i fundit: E Mėrkurė, 23 Prill 2014

Gjakmarrja permes shifrave

3 vite mė parė
GJAKMARRJA KRIMI QĖ SHĖNON RRITJE NĖ NUMĖR.
Statistika. Ministria e Drejtėsisė dhe Open Data Albania: 2009 mė shumė krime se 2007 apo 2008.
Tre muaj e fundit krimet pėr gjakmarrje bėhen mė ēnjerėzore.
Shkodra, rrethi ku gjakmarrja nuk respekton as Kanunin.

Gjakmarrja – Viti 2009 rritje tė rasteve, 2010&2011 vrasjet bėhen mė tė rėnda mė ēnjerėzore. Gjakmarrja ose Ngujimi ėshtė njė fenomen kriminal pėr fat tė keq ende prezent e nė rritje ne vendin tone. Si njė traditė e trashėguar nga drejtėsia primitive, fenomeni i gjakmarrjes ne dy dekadat e fundit ka dėshmuar rast pas rasti e ne tėrėsi edhe defekte te luftės kundėr kriminalitetit dhe mosbesimin qe ka komuniteti ndaj policisė dhe drejtėsisė. Vitet nėntėdhjetė si vite me kriminalitet te larte dhe ne rritje u shoqėruan me njė numėr tė madh vrasjesh nė emėr tė vetgjyqsisė dhe anarkisė. Jo pak raste tė vrasjes pėr gjakmarrje u riaktivizuan pas disa vendimeve gjyqėsore me masa dėnimi minimale ndaj autorėve qė kishin kryer krime tė rėnda. Edhe fenomeni ku persona tė kėrkuar pėr krime tė rėnda ndaj personit, tė pa arrestuar janė gjetur nga familja e viktimės e janė ekzekutuar nė emėr tė drejtėsisė mesjetare, kanė qenė jo tė pakta.

Gjakmarrja nė vitet 2000 mė “mizore” se nė Kanune. Nė emėr tė drejtėsisė kanunore nė njėzet vite janė kryer krime tė cilėsuara pėr gjakmarrje por tė pabazuara nė zgjidhjen e tė drejtės kanunore (Kanuni i Lekė Dukagjinit; Kanuni i Skėnderbeut; Kanuni i Labėrisė). Kėshtu vrasja e njė gruaje pėr shpagimin e krimit tė kryer nga i biri, marrja e gjakut tek fėmijė tė parritur, ekzekutimi i njė kleriku apo vendimi pėr gjakmarrje pa pleqėsi janė forma qė pėrkojnė me thyerje tė rėnda edhe tė sė drejtės sonė tė pashkruar qė pėrkon me rregullime tė shekujve tė mėparshėm. Pėr shkak tė lėvizjeve qytetare, ndėrgjegjėsimit social, forcimit tė rendit dhe sigurisė nė vend nė vitet 2004 – 2007 ky lloj krimi pati njė rėnie sipas statistikave zyrtare. Njė analizė e Open Data Albania konfirmon se nė 2009 numri i krimeve dhe ēėshtjeve penale tė gjykuara pėr gjakmarrje ka pėsuar rritje ndėrsa ngjarje tė 2010-ės dhe fillimit tė 2011 shėnojnė ashpėrsim tė formės sė ekzekutimit pėr gjakmarrje.

Ligji Penal nė RSh. Kodi Penal nė RSh ka 3 nene qė parashikojnė krime/vepra penale qė lidhen me fenomenin e Gjakmarrjes. Pėrkatėsisht janė Neni 78/2 Vrasje me paramendim pėr gjakmarrje; Neni 83/a Kanosje serioze pėr hakmarrje ose pėr gjakmarrje; Neni 83/b Nxitje pėr gjakmarrje.

Open Data Albania: Numri i vrasjeve pėr gjakmarrje po rritet. Nė total nė harkun kohorė 2004 – 2009 janė dhėnė nga Gjykatat 117 vendime tė formės sė prerė pėr ēėshtje qė lidhen me gjakmarrjen dhe janė dėnuar 94 autorė.

OD Albania: Nė gjashte vite ēėshtje gjyqėsore pėr vrasje pėr gjakmarrje janė 106, ndėrsa tė dėnuar pėr vrasje pėr gjakmarrje janė 83 autorė. Viti me mė shumė vendime penale pėr gjakmarrje ėshtė viti 2004 me 28 ēėshtje. Viti me mė shumė autorė tė dėnuar pėr gjakmarrje ėshtė vitit 2006 me 22 autorė. Ēėshtjet gjyqėsore pėr gjakmarrje kanė shėnuar rėnie nė harkun kohorė 2004-2008 dhe mė pas rritje nė vitin 2009.

Vrasje pėr Gjakmarrje. Sipas Open Data Albania, ēėshtje tė proceduara dhe tė pėrfunduara me vendim forme tė prerė nga gjykatat pėr veprėn penale vrasje pėr gjakmarrje neni 78/2 janė si mė poshtė:

 2004  27 ēėshtje  6 autorė
 2005  21 ēėshtje  17 autorė
 2006  18 ēėshtje  19 autorė
 2007  13 ēėshtje  14 autorė
 2008  12 ēėshtje  15 autorė
 2009  15 ēėshtje  12 autorė
 Totali  106 ēėshtje  83 persona

Nė total janė njėqind e gjashtė ēėshtje dhe tė dėnuar si vrasės pėr gjakmarrje janė tetėdhjete  e tre persona. Viti 2009 ka numėr mė tė lartė ēėshtjesh se dy vitet pararendės 2008 me 13 ēėshtje dhe 2007 me 12 ēėshtje.

Kėrcėnimi pėr Gjakmarrje, imponimi pėr tu ngujuar. OD Albania publikon se pas rregullimeve nė Kodin Penal shqiptarė domethėnie  ka marrė edhe procedimi i personave qė kėrcėnojnė pėr gjakmarrje, persona pėrgjegjės pėr ngujimin e familjeve shqiptare. Numri i ēėshtjeve tė proceduara dhe pėrfunduara sipas nenit 83/a “Kanosje serioze pėr hakmarrje ose gjakmarrje” nė gjashtė vite ėshtė dhjetė ēėshtje:

 2004  1 ēėshtje  0 autorė
 2005  4 ēėshtje  4 autorė
 2006  2 ēėshtje  3 autorė
 2007  1 ēėshtje  1 autorė
 2008  0 ēėshtje  0 autorė
 2009  2 ēėshtje  2 autorė
 Totali  10 ēėshtje  10 persona

Nxitės pėr gjakmarrje. Njė tjetėr vepėr panele e konsideruar e lidhur me gjakmarrjen ėshtė edhe veprimi kriminal qė parashikohet nė nenin 83/b tė Kodit tone Penal “Nxitje pėr gjakmarrje”. Pothuaj ēdo vrasje apo kėrcėnim i bėrė pėr gjakmarrje nė kontekstin social ka nxitės dhe bashkėpunėtorė qė stimulojnė shpagimin e njė krimi nėpėrmjet ekzekutimit tė autorit apo tė afėrmve tė tij. Ky fakt i dukshėm nė kontekstin shoqėror dhe i shfaqur nė pasqyrimin mediatik nuk gjen mishėrim nė qėndrimin e organit procedues gjatė hetimit tė vrasjeve pėr gjakmarrje. Nė harkun kohorė tė viteve tė fundit ky nen ėshtė aplikuar vetėm nė njė rast. Ndėrsa rrethi i personave qė nxisin pėr shpagim tė njė krimi nėpėrmjet vrasjes ėshtė tejet i madh.

Raste tė rėnda 2010 dhe 2011.

Tetor 2010, Vrasja e Klerikut.

E drejta e pashkruar kanunore konsideron krim tė rėndė  dhe dhunim tė gjithė komunitetit vrasjen e njė kleriku (person i dedikuar fese). Nė datėn tetė shtator 2010 nė Shkodėr njė njėzet e njė vjeēar Mark Njemza vrau me armė zjarri pistoletė njėzetenėntė vjecarin  Dritan Prroni i njohur nga mbarė komuniteti shkodran si Pastor pranė kishės “Fjala e Krishtit”. Njemza autor i krimit deklaron se kishte vrarė pėr gjakmarrje pasi nė 2005 xhaxhai i viktimės i kishte vrarė tė vėllanė. Krimi i rėndė u konsiderua i papėrshtatshėm edhe nga komuniteti konservator qė njeh dhe pranon mentalitetin e shpagimit nėpėrmjet gjakmarrjes pėr dy arsye: sė pari viktima ishte njė klerik (pastor) kategori qė sipas tė drejtės zakonore nuk “bie nė gjak”, dhe sė dyti lidhja e viktimės me krimin e shpaguar ishte e largėt, gjakmarrje pėr njė veprim tė kryer nga xhaxhai.

Janar 2011. Vrasja nga njė i mitur, prokuroria “neglizhon” nxitėsit e krimit.

Ndėrrimi i viteve nė qytetin verior tė Shkodrės ėshtė shėnuar me njė vrasje tronditėse pėr gjakmarrje. Ekzekutori i krimit ėshtė njė pesėmbėdhjetėvjeēarė me inicialet I. Sh i cili vetėm dy orė pėrpara mbėrritjes sė 2011 ka qėlluar me armė automatik njė tridhjetėvjeēarė me emrin Albert Dhampiraj. Pesėmbėdhjetėvjeēari ka kryer krimin pėr tė “marre gjakun” e babait tė tij tė vrarė vite mė parė nga viktima. Aktualisht edhe pse i mitur autori mbahet nė ambientet e paraburgimit nė Shkodėr. Per rehabilitimin e tij, si nje i mitur i gjendur perprara nje presioni te rende emocional e social per humjen e te atit nuk eshte programuar ndonje mase gjyqsore nga drejtėsia ne rrethin veriore. Prokuroria e rrethit Shkoder ka formuluar akuzėn e pranuar nga i mituri pa zgjeruar rrethin e hetimit tek persona nxitės tė mundshėm, apo bashkėpunėtore nė kryerjen e krimit apo nė sigurimin e armės nga i mituri. Nė bazė tė nenit 83/a pėrgjegjėsi penale nė raste tė tilla kanė edhe familjarėt apo rrethi shoqėrorė qė ka nxitur autorin, pėr mė shumė nė moshė tė mitur tė vrasė pėr gjakmarrje.





Dataset-et nė format excel :
    Dataset-et nė format XML, N3 :
      Kontribues: Aranita Brahaj