Ndryshimi i fundit: E Diel, 29 Mars 2020

Dėmi ekonomik nė sektorit e tatim-taksave nė vitet 2008-2012

7 vite mė parė
share()?>
Dėmi ekonomik dhe financiar i evidentuar nga Kontrolli i Lartė i Shtetit (KLSH) klasifikohet nė dhjetė fusha dhe sektorė kryesor, ku tatim-taksat pėrbėjnė njė nga zėrat mė tė rėndėsishėm edhe pėr shkak tė ndjeshmėrisė sė lartė tė publikut. Ai merr formėn e parregullsive dhe shkeljeve tė legjislacionit tatimor nė fuqi, tė cilat pėrgjithėsisht shoqėrohen me evazion fiskal dhe efekte negative nė grumbullimin e tė ardhurave tatimore, tė cilat janė zėri kryesor nė tė Ardhurat e Buxhetit tė Shtetit. Identifikimi i tyre bėhet nga departamenti i Kontrollit tė tė Ardhurave tė Buxhetit tė Shtetit, por nuk pėrjashtohen rastet kur ato evidentohen edhe nga puna e departamenteve tė tjera tė KLSH.

Open Data Albania ka marrė nė shqyrtim ecurinė e kėtij indikatori tė raportuar nga KLSH pėr vitet 2008-2012.


Burimi : Kontrolli Lartė i Shtetit
Pėrpunimi dhe komentet: ODA


Sikurse mund tė vihet re edhe nga grafiku, dėmi ekonomik i evidentuar nė sektorin e tatim-taksave ka qenė nė rritje nė vitet 2008-2009 dhe mė pas ėshtė karakterizuar nga njė rėnie drastike, pėr tė arritur vlerėn minimale nė vitin 2012, me rreth 38 milionė lekė tė evidentuara kundrejt 2.5 miliardė lekėve nė 2009-n. Nė vitin 2008, dėmi nė kėtė sektor ishte rreth 1.88 miliardė lekė dhe njė vit mė pas ai u rrit me 34% pėr tė arritur pikėn mė tė lartė pėr periudhėn e marrė nė shyrtim.

Fushat kryesore qė shkaktonin njė nivel tė lartė tė kėtij dėmi ishin detyrimet tatimore pėr tatim-fitimin dhe penalitetet si dhe detyrimet tatimore pėr TVSH-nė dhe penalitetet pėrkatėse. Kėshtu, nė vitin 2008 dėmi i ardhur nga detyrimet tatimore ishte rreth 1 miliardė lekė, apo rreth 52% e dėmit total nė tatim-taksa, i shkaktuar kryesisht nga degėt tatimore nė Tiranė (rreth 630 milionė lekė), Vlorė (598 milionė lekė) dhe Sarandė (148 milionė lekė). Nė vitin 2009, dėmi mė i madh i rezultuar nga kontrollet e kryera i pėrkiste Agjensive Rajonale tė Shėrbimit Tatimor nė Durrės (rreth 800 milionė lekė), Korcė (587 milionė lekė), Fier (338 milonė lekė) dhe Lushnje (213 milionė lekė).

Pas 2009-tės, situata e raportuar mbi dėmin ekonomik nė sektorin e tatim-taksave ndryshoi. Nė bazė tė ligjit tė ri 9920 “Pėr procedurat tatimore nė Republikėn e Shqipėrisė”, neni 25, 63, audituesit e KLSH-sė  nuk mund tė kontrollonin shqyrtimin e dosjeve tė trajtuara nga inspektorėt tatimorė pėr shkak tė sė drejtės qė gėzojnė nėpunėsit dhe punonjėsit e administratės tatimore, qėndrore dhe vendore pėr tė ruajtur koefidencialitetin e tė dhėnave tatimore dhe financiare tė tatimpaguesit, qė i kanė siguruar gjatė kryerjes sė detyrės.

Kjo do tė thotė se pas vitit 2010 nuk mund tė flitet pėr njė rėnie nė dėmin e sektorit tė tatim-taksave ndaj Buxhetit tė Shtetit, rritje tė pėrgjegjshmėrisė nė administrimin e tė ardhurave apo rėnie tė evazionit fiskal, por pėr njė sektor i cili nuk mund tė kontrollohet si mė parė, apo akoma mė tej, pėr njė sektor qė qėndron jashtė sistemit tė kontrollit.

Ky fakt e dėmton dy herė Buxhetin e Shtetit, sė pari, sepse dėmi nuk mund tė pėrllogaritet dhe pėrgjegjėsit nuk mund tė evidentohen dhe sė dyti, dėmi nuk mund tė zhdėmtohet. Kjo ėshtė njė ndėr arsyet kryesore qė shpjegon trendin nė rėnie tė dėmit nė sektorin e tatim-taksave nė dy vitet e fundit 2011, 2012, gjatė tė cilit KLSH mund tė kontrollojė vetėm zbatimin nė parim tė ligjit, rregulloreve dhe udhėzimeve nė fuqi. Megjithatė, nuk duhet anashkaluar edhe efekti pozitiv qė mund tė ketė pasur rritja potenciale e cilėsisė sė punės sė administratės tatimore.

Grafiku nė vijim jep peshėn qė ka zėnė ky sektor nė dėmin total tė raportuar ndėr vite, si dhe nė raport me Shpenzimet Totale tė Buxhetit tė Shtetit pėr secilin vit dhe PBB-nė.


Burimi : Kontrolli i Lartė i Shtetit, Ministria e Financave, Kėshilli i Ministrave
Pėrpunimi dhe komentet: ODA


Sic mund tė vihet re, me kalimin e viteve, pesha qė ka zėnė dėmi ekonomik nė sektorin e tatim-taksave ndaj dėmit total ka ardhur nė rėnie, pėr tė kaluar nga 46.8% nė vitin 2008, nė 34.7% nė 2009-n e pėr tė arritur nė 0.7% dhe 0.28% pėrkatėsisht nė vitet 2011 dhe 2012.

  1. Tė dhėnat mbi dėmin ekonomik pėr vitet 2008-2012 janė marrė nga Raporti Vjetor i KLSH pėr secilin vit pėrkatės. 
  2. Tė dhėnat pėr Shpenzimet Totale tė Buxhetit tė Shtetit janė marrė nė Buletinin Fiskal pėr 4 –mujorin e fundit pėr secilin vit. Tė dhėnat e PBB-sė i referohen VKM nr. 1, datė 23/1/2013 “Pėr miratimin e kuadrit makroekonomik dhe fiskal pėr periudhėn 2014-2016”.



Dataset-et nė format excel : Dataset-et nė format XML, N3 :
    Kontribues: Blerta Zilja, M.Sc.