IJPAL-tė operojnė nė total me 229 programe studimi tė ndryshme, si Bachelor, Master Shkencor, MNP, MND, etj, tė cilat janė nivele tė ndryshme diplomash. Nė bazė tė ligjit tė Arsimit tė Lartė, miratuar nė vitin 2007, neni 62, pika 3 thuhet se:Ēdo institucion i arsimit tė lartė apo program studimi nė arsimin e lartė publik dhe privat, pėrpara lėshimit tė diplomave tė para, i nėnshtrohet procesit tė akreditimit tė parė. Akreditimi i parė i jep tė drejtėn njė institucioni publik ose privat tė arsimit tė lartė tė lėshojė diploma tė njohura nė Republikėn e Shqipėrisė.
Kjo do tė thotė se programet e paakredituara, tė cilat mund tė kenė diplomuar brezin e parė tė studentėve, kanė dhėnė diploma, tė cilat nuk njihen. Ajo qė nuk ėshtė e qartė ėshtė se si do tė trajtohen kėto diploma, pėr shembull, nė rast se studenti shkon tė regjistrohet nė njė MND tė akredituar ose nė rast se programi e fiton akreditimin pas diplomimit tė brezit tė parė tė studentėve.
E paqartė ėshtė edhe diploma e studentėve, tė cilėt e kanė marrė atė pranė njė programi me statusin Akreditim me kusht. Njihet diploma e kėtyre studentėve apo jo, sepse kushti nėnkupton edhe mundėsinė qė programi tė mosakreditohet, argumenton ODA nė njė studim tė fundit mbi universitetet jopublike nė vendin tonė.
Programet e palicensuara
Po sipas ODA-s (Open Data Albania) problem akoma mė i madh janė programet e Palicencuara dhe tė paakredituara, pra programe qė nuk kanė marrė as lejen fillestare pėr fillimin e aktivitetit. Minimalisht duhet tė merren masa pėr mbylljen ose pezullimin e kėtyre programeve, tė paktėn deri nė licencimin e tyre.
Tėrėsia e kėtyre detajeve, vetvetiu bėn qė tė ngrihet njė pikėpyetje shumė e madhe mbi procesin e akreditimit dhe besimit qė duhet tė kemi ndaj tij. Kjo theksohet akoma mė tej po tė pėrmendim faktin se ende nuk kemi dėgjuar pėr njė universitet privat qė ka marrė vlerėsim negativ nga procesi i akreditimit. Nė tė dhėnat e MASH ka programe tė akredituara, nė vijim, me kusht apo tė paakredituara. Por nuk bėhet e qartė nėse paakreditimi nėnkupton qė procesi nuk ėshtė kryer akoma apo vlerėsimi i marrė ishte negativ.
Kjo shpie nė dy pėrfundime: ose akreditimi ėshtė kthyer nė procesin rutinė tė radhės, i cili njė herė qė nis, maksimumi tė vendos kushte, por nuk tė ngel nė klasė. Kjo do tė shpjegonte mungesėn e panikut tė studentėve qė ndjekin programet e paakredituara dhe akoma mė tej papėrgjegjshmėrinė e veprimit tė programeve tė palicencuara. Ose, MASH nuk ėshtė transparent nė dhėnien e gjithė informacionit mbi vlerėsimet negative publikut, analizon mė tej ODA.
Akreditimi
Akreditimi ėshtė procesi i cili certifikon cilėsinė e njė Institucioni tė Arsimit tė Lartė (IAL) si dhe tė programeve tė tij tė studimit. Nė vendin tonė ai realizohet nga Agjencia e Akreditimit tė Arsimit tė Lartė dhe ėshtė nėn mbikėqyrjen direkte tė Ministrit tė Arsimit. Ka shumė teori nėse shteti duhet tė marrė pjesė nėpėrmjet mekanizmave tė tij nė rregullimin e sistemit arsimor apo duhet tė jetė vetė kėrkesa dhe oferta pėr arsim qė tė vendosi ligjet e funksionimit.
Por megjithatė, nė njė treg tė ri, ku informacioni lidhur me IAL-tė ėshtė i cunguar, ku njerėzit bombardohen me reklama universitetesh nė ēdo kanal televiziv, billboard apo fletushka tė shpėrndara nėpėr rrugė, ku vit pas viti hapen universitete tė reja dhe mungon njė traditė e konsoliduar e shumicės sė kėtyre institucioneve, roli i shtetit nė sigurimin e cilėsisė kthehet nė faktor kyē.
Nė kėto kushte, akreditimi, duhet parė si njė proces serioz, i cili duhet realizuar me pėrgjegjshmėri tė lartė, pasi ėshtė praktikisht arma e vetme qė i siguron studentėt se po bėjnė njė shkollė qė vlen dhe nga ana tjetėr, ėshtė momenti nė tė cilin shteti siguron qytetarėt se njė IAL dhe programet e tij i plotėsojnė standardet.